De Et’hem Bej-moskee (spreek uit als ‘bee’) is een kleine moskee uit de Ottomaanse tijd aan het Skanderbegplein, voltooid rond 1821, en een van de weinige historische gebouwen in het centrum van Tirana die de communistische periode hebben overleefd. Stap even naar binnen voor de fresco’s van bomen, watervallen en bruggen, die in islamitische kunst ongebruikelijk zijn.
| In het kort | |
|---|---|
| Waar | Sheshi Skënderbej 1, naast de Klokkentoren (Google Maps) |
| Prijs | Gratis (donaties welkom) |
| Openingstijden | Open voor bezoekers tussen de gebedstijden door, grofweg 09:00–12:00 en van begin tot eind van de middag |
| Benodigde tijd | 15–20 minuten |
Geschiedenis
De bouw begon eind 18e eeuw onder Molla Bej en werd voltooid door zijn zoon, Haxhi Et’hem Bej, die ook de Klokkentoren ernaast liet bouwen. Tijdens het communisme werd Albanië in 1967 uitgeroepen tot atheïstische staat en ging de moskee dicht, maar als cultureel monument ontsnapte ze aan de sloop.
Molla Bej was een achterkleinzoon van Sulejman Pasha Bargjini, de landeigenaar die wordt gezien als de stichter van Tirana in 1614, dus de moskee is nauw verbonden met de stichtersfamilie van de stad. Ze werd ook niet als losstaand gebouw neergezet. Ze vormde het middelpunt van een klein religieus complex met een madrasa, dienstgebouwen en een begraafplaats, aan de rand van de Oude Bazaar van Tirana. Het meeste daarvan verdween in de 20e eeuw bij de herinrichting van het Skanderbegplein, en de bazaar zelf werd rond 1959 gesloopt om plaats te maken voor het Cultuurpaleis. Zo bleven de moskee en de Klokkentoren over als de laatste stukjes oud Tirana aan het plein.
Op 18 januari 1991 liepen zo’n 10.000 mensen met vlaggen de moskee binnen, de autoriteiten trotserend, terwijl religie officieel nog altijd verboden was. Het was een van de momenten waarop duidelijk werd dat het regime zijn greep begon te verliezen.
Dat het gebouw overleefde, heeft deels te maken met de bouwwijze: één centrale koepel, dikke muren van kalkmortel en een slanke, taps toelopende minaret. De aardbeving met een kracht van 6,4 in november 2019 doorstond de moskee grotendeels ongeschonden, en van 2019 tot april 2021 volgde een volledige restauratie met steun van het Turkse ontwikkelingsagentschap TIKA, waarbij de fresco’s en het steenwerk werden gereinigd en geconserveerd. In januari 2022 werd de moskee officieel heropend voor de eredienst, tijdens een ceremonie in aanwezigheid van de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan.
Waar je op moet letten
De zuilengalerij en de gebedsruimte zijn bedekt met fresco’s: bomen, bloemen, watervallen en bruggen, geschilderd in zachte groen- en roodtinten. In de islamitische traditie worden afbeeldingen van levende wezens meestal vermeden, en dat maakt deze schilderingen extra bijzonder.
Vrijdaggebed (Jumu’ah)
Et’hem Bej is nog altijd een echte, actieve moskee, en vrijdag is de drukste dag. Jumu’ah, het wekelijkse gezamenlijke gebed, duurt meestal van ongeveer 12:00 tot 13:30, met de oproep tot gebed en de khutbah (preek) rond 13:00. De precieze tijd verschuift door het jaar heen omdat hij het lokale Dhuhr-gebed (middaggebed) volgt, dus bekijk de gebedstijden van vandaag in Tirana voor je gaat.
Zoals Albanian Night opmerkt, komen er op vrijdag nog steeds duizenden gelovigen. De kleine gebedsruimte loopt snel vol, en wie er niet meer in past, bidt vaak op de zuilengalerij en de stoep naast de Klokkentoren. Het is de moeite waard om dat van buitenaf te zien, zeker als je weet dat het geloof hier meer dan twintig jaar verboden was. Tijdens het gebed worden bezoekers niet binnengelaten, dus kom op vrijdag ’s ochtends vóór 12 uur of wacht tot halverwege de middag om de fresco’s te bekijken.
Tips voor je bezoek
- Kleed je bedekt. Schouders en knieën moeten bedekt zijn, en vrouwen kan worden gevraagd hun haar te bedekken (meestal zijn er sjaals beschikbaar).
- Trek bij de deur je schoenen uit.
- Vermijd de gebedstijden, vooral op vrijdag van ongeveer 12:00 tot 13:30. Het is een actieve moskee.
Wil je zien hoeveel Tirana is veranderd? Loop dan 10 minuten naar de enorme nieuwe Namazgah-moskee, die in 2024 openging.
